Een "echt" inspecteur heeft een dienende taak te vervullen
en staat niet te drummen om af en toe eens agentje te spelen

oktober 1999

 

Onlangs heeft een collega, die door een correctioneel vonnis in zijn wiek was geschoten, ermee gedreigd dat hij niet langer zou ingaan op klachten tot aan zijn inspecteurs een politionele bevoegdheid verleend werd. Een boude verklaring die krantennieuws werd. Natuurlijk heeft ieder in een democratisch bestel het volste recht de vreemdste ideeën te uiten, maar het komt ons gelukkig ook toe wat dieper te graven om te bewijzen dat ze de toets der kritiek niet kunnen doorstaan.

Het welzijn der dieren is - hand in hand met de roep om een schoner milieu - een belangrijk thema geworden en dat kan ons alleen maar verheugen. Maar er zijn tientallen items die sociaal op zijn minst even waardevol zijn en waarvoor mensen dag na dag op de bres willen staan, mensen die, net zo gedreven als wij, permanent in de weer zijn om hun doel na te jagen. Als elke groep die bepaalde waarden verdedigt ook een eigen politie zou eisen, dan leven we binnen de kortste tijd in een land waar iedereen vrij en vrolijk op speurtocht kan trekken, terwijl honderden ogen van andere gluurders van 's morgens tot 's avonds op hem zijn gericht. Alleen dit eng perspectief moet volstaan om de vreemde suggestie radicaal te verwerpen.

Idealisten, steeds weer aan de slag om dat klein stukje wereld te scheppen waar ze zachtjes van dromen, blijken ook het "relativeren" wel eens te verleren om hun eigen visie als enige norm te hanteren. Zo wordt er in zoöfiele kringen nog heel vaak gejammerd dat er helemaal niets wordt gedaan voor het welzijn der dieren, terwijl een huisdier nochtans op zeer korte tijd een volwaardige plaats heeft veroverd in het doorsnee gezin. Honden en katten zijn zowaar kleine mensjes geworden met wie men praat, van wie men houdt, om wie men weent als ze heengaan... Een evolutie die ons natuurlijk verblijdt! Maar personificatie van dieren kan een redelijk oordeel verstoren. De dierenbeschermer die wenkbrauwen fronst als hij hoort dat Max-van-de-buren niet mee in bed mag, reageert net zo dwaas en extreem als de klierige dame die van de strijd tegen tabak haar levenswerk maakt en zich tartend nestelt in een rokerscoupé en daar om de haverklap provocerend gaat kuchen als je het aandurft op je eigen beperkte terrein volkomen legaal een sigaartje te roken. Omdat ze, door hun groot enthousiasme verblind, hun innig gekoesterde dromen wel eens tot algemeen geldende normen verheffen, zijn erg veel activisten - welke strijd ze ook voeren - voor een politionele functie totaal ongeschikt.

Maar er is meer: ons werk heeft gewoonweg geen behoefte aan echte of would-be politieagenten. In ons landje zijn ruim honderd organisaties actief, mastodonten met sterke structuren, maar ook piepkleine groepjes die soms even onopvallend verdwijnen als ze ooit zijn ontstaan. Ze hebben als allerbelangrijkste taak de voorlopige opvang van dieren met de bedoeling ze vroeg of laat een nieuwe thuis te bezorgen. Maar omdat de burger verwacht dat ze ook zijn klacht onderzoeken, als hij meent dat er ergens een dier wordt verwaarloosd, hebben al die groepen en groepjes hun eigen "inspectiedienst" nodig, een imponerende naam die algemeen wordt gebruikt, maar die eigenlijk vrij onterecht werd gekozen.

De wat foute benaming zet immers macho's aan ‘t dromen, die misschien ook wel een klein beetje geven om dieren, maar die vooral op titeltjes kicken en voor wie enkel dat vurig begeerde pasje centraal staat, lieden die komen en heel snel weer gaan, zodra ze begrijpen dat ons werk net de tegenpool is van hun favoriet spelletje "medemens pesten voor eigen vermaak". Ze wekt ook de indruk dat de taak op strenge controle of zelfs op repressie gericht is en het is net zo’n aanpak die we bestrijden, aangezien hij vaak tot vermijdbaar dierenleed leidt. Zo is het volkomen onzinnig een dier dat niet naar behoren verzorgd wordt, zonder meer omslag uit zijn vertrouwd milieu weg te nemen - zelfs als er juridisch correct wordt gehandeld - want dan heb je eigenlijk niemand geholpen en enkel maar nieuwe problemen veroorzaakt. Het hondje dat je te hulp kwam, verhuist naar een hok in een dierenasiel, waar het vaak maanden in bewaring vertoeft om - als het geluk heeft - ooit nog een nieuwe meester te vinden. Zijn vroegere baas beseft vaak niet eens wat er echt aan de hand was en houdt aan het voorval enkel verbittering over zonder dat hij ook maar iets bijgeleerd heeft. En binnen de kortste tijd haalt hij een nieuwe puppie in huis die dan het volgende slachtoffer wordt. Zo zijn er uiteindelijk alleen maar verliezers, buiten de man of de vrouw die met het hoofd in de nek een kaart heeft misbruikt…

Het is nochtans geen hels moeilijke opdracht om als inspecteur echt van waarde te zijn. Als je een dierenvriend bent die beseft dat je pasje geen wapen mag zijn om indruk te maken of een stukje karton dat je ijdelheid streelt, dan ben je wellicht geschikt voor de job. Want dan zie je vast in dat je zelf nooit centraal staat, maar dat het in werkelijkheid gaat om mensen en dieren die van jou verwachten dat je voor een gerezen probleem een afdoende oplossing zoekt. Een inspecteur dierenbescherming heeft dan ook een educatieve en dienende taak te vervullen met respect voor de mens, zelfs als die in de fout is gegaan. Want dieren beschermen harmonieert wat met mensen beschaven. Mensen doen inzien wat er verkeerd is gegaan, mensen leren hoe ze zo'n fout in de toekomst voorkomen, mensen verrijken met nieuwe, gezonde ideeën, in de hoop dat de dieren er beter van worden. Dat kan je alleen door zelf heel bescheiden te blijven, door voor een ander respect en luisterbereidheid te tonen, door steeds weer opnieuw te proberen met raad en daad voor mensen en dieren echt dienstig te zijn en door met een gezonde dosis geduld te blijven geloven in de zin van je taak. Kortom, door je kaart "inspecteur" als een kaart "adviseur" te beschouwen.

Je denkt nu wellicht dat we al te sterk in de goodwill van mensen geloven. Natuurlijk bestaan er ook hardleerse lieden die je - de allerbeste intenties ten spijt - nooit zal bereiken. En natuurlijk kom je wel eens in een situatie terecht, waar het echt onverantwoord zou zijn nog langer te talmen. Maar ook op zo'n zeldzaam moment kan je het als directie best klaren zonder dat je inspecteurs nu plots agentje gaan spelen. Integendeel zelfs, dan zijn er voldoende bevoegde instanties beschikbaar om orde op zaken te stellen. Wanneer blijkt dat het onverantwoord zou zijn een dier nog langer ter plaatse te laten, wordt door politie of rijkswacht proces-verbaal opgesteld, eventueel in samenwerking met de veterinaire inspectie die, mochten er twijfels bestaan rond de ernst van de zaak, het meest competent is om een betrouwbaar oordeel te vellen. Dan is onze taak zo goed als volbracht en kunnen we enkel via de opvang in onze asielen nog logistieke bijstand verlenen tot het bevoegde parket - en bij vervolging de rechtbank - over de verdere toekomst beslist.

Wie van zijn medemens eist dat hij de wet respecteert, dient zelf een lichtend voorbeeld te zijn. Mensen zo maar hun huisdier ontnemen is diefstal, zonder permissie een woonerf betreden is inbraak of huisvredebreuk. Toch zijn er kerels die een pasje misbruiken om laakbare daden te stellen, waarvan vaak de meest onmondige lieden het weerloze slachtoffer zijn. Zij wanen zich helden, maar ze besmeuren ons werk! Wie dat volkje wil lokken, beklemtoont bij voorkeur de term "inspecteur", want dat is de sterke magneet die succes garandeert. Maar als je mikt op de besten, op hen die echt waardevol zijn, ga je bij voorkeur op zoek in een dierenasiel, waar ze op zekere dag spontaan kwamen vragen of men er handen tekort kwam en dat onderhand hun tweede thuis is geworden. Je zal hen vaak moeten smeken om een kaart "inspecteur" te aanvaarden, maar als ze op pad gaan, dan weet je dat ze hun opdracht keurig vervullen. Er is één enkel belangrijk probleem: de soort is zeldzaam geworden! We moeten dus ook buiten asielen op zoek, met alle gevaren van dien. Maar laat ons op zijn minst een inspanning doen om het kaf van het koren te scheiden, laat ons heel streng selecteren en permanent toezien, laat ons heel wat zuiniger zijn met het uitreiken van een kaart "inspecteur", ook al hangt daar gelukkig geen enkele echte bevoegdheid aan vast… We zijn er natuurlijk eerst en vooral om dieren te helpen, maar we mogen niet dulden dat mensen-met-dieren door onze schuld het slachtoffer worden van macho-praktijken!

Donald Stevens