De VVDB tegen het onverdoofd ritueel slachten van offerdieren - a -

 

A B C

Onze grote enquête

januari 1997

 

AGALEV koos voor de klassieke formule: een algemeen standpunt via de fracties. Dit maakt het uiteraard moeilijk qua respons een vergelijking te maken met die partijen, waar de politici ons, zoals gevraagd, individuele reacties hebben overgemaakt. Anderzijds blijkt uit de gemotiveerde antwoorden dat het probleem binnen de fracties grondig werd besproken. Zoals we het ook later voor de andere partijen zullen doen, geven we u een synthese van de meest relevante beschouwingen met het verzoek er grondig over na te denken en ons uw op- of aanmerkingen kenbaar te maken.

"Ik heb respect voor uw inzet het dierenleed in haar totaliteit tot een minimum te beperken. Ik begrijp de piste die u voorstelt op louter ethische gronden, maar heb de grootste twijfels over de haalbaarheid ervan op korte termijn. Een verbod is momenteel volgens mij niet haalbaar omdat dan een normering in het kader van de wet op het dierenwelzijn lijnrecht zou indruisen tegen de Belgische grondwet en de Europese wetgeving. De grondwet en de Europese wetgeving tegelijkertijd in de door u gewenste zin hervormen, zal niet van een leien dakje lopen en ook niet heel vlug kunnen gerealiseerd worden. Daarnaast is het zo dat ook in ons strafrecht de wetgever al van oudsher rekening houdt met de motieven van de dader; zo straft hij het doden van een medemens anders naar gelang de graad van opzettelijkheid. U stelt voor een daad te beoordelen en te sanctioneren alleen op basis van de objectieve gevolgen en geen rekening meer te houden met de intenties van de dader als verschonende en/of verzachtende omstandigheden. Dit lijkt me een fundamentele hervorming in ons strafrecht waarvoor geen meerderheid zal gevonden worden op korte termijn en waar ik ook niet persoonlijk kan achter staan. Ook ik wil dat vermijdbaar dierenleed zo vlug mogelijk wordt voorkomen via een tweesporenbeleid. Daarom steun ik nu vooral de pogingen in een dialoog Belgische en Vlaamse joden en mohammedanen aan te sporen de dieren voorafgaandelijk te verdoven. Daarnaast moeten al de wettelijke toelatingen voor thuisslachtingen van grootvee, dus inclusief schapen, tenzij noodslachtingen, vervangen worden door verplichte slachting in het slachthuis."

Ludo Sannen, Ham mede in naam van Vera Dua, Gent - Jos Geysels, Turnhout - Johan Malcorps, Berchem - Jos Stassen, Kruibeke -
Ria Van den Heuvel, Boechout - Cecile Verwimp-Sillis, Asse

"In principe ben ik het uiteraard eens met Uw standpunt dat het opzettelijk doden, en dan nog zonder verdoving, van dieren niet door de beugel kan. We aanvaarden het, in de meerderheid van de culturen die de wereld rijk is, van zodra dat doden als nuttig voor de mens wordt ervaren. Met name als voedsel. Daar ik zelf geen vegetariër ben, kan ik dit bezwaarlijk veroordelen, hoewel er ethische vragen over kunnen en mogen gesteld worden. Laten we de vleesconsumptie alleszins beperken.

Daarnaast wordt in veel religieus-culturele tradities het dierenoffer aanvaard en in een aantal andere wordt een welbepaalde wijze van slachten voorgeschreven, waarbij het meestal om consumptiedieren gaat, al gelden soortgelijke regels ook voor offers. In onze streken worden we daar vooral ten aanzien van joden en moslims mee geconfronteerd: twee eeuwenoude en diep in tradities ingebedde godsdiensten. In geen van beide geloof ik. Met allebei heb ik het moeilijk waar ze in hun interne organisatie bepaalde seculiere mensenrechten naast zich neerleggen (inz. man-vrouwgelijkheid, maar ook andere). Dat geldt echter ook voor de bij ons meer verspreide katholieke godsdienst die - in tegenstelling tot jodendom en islam - strikt autoritair en hiërarchisch is opgebouwd en waar minstens even sterk tegen vrouwen wordt gediscrimineerd met als argument dat het zo door de stichter gewild is.

Aangezien de Europese geschiedenis bol staat van godsdienstoorlogen - en de bloedige restanten daarvan zien we nog in ex-Joegoslavië en in Ierland - is sinds enkele eeuwen de vrijheid van godsdienst een van de basispijlers van de westerse beschaving geworden. Godsdienstvrijheid is tegenwoordig niet alleen grondwettelijk. maar ook verdragsrechtelijk beschermd.


Daarom kan niemand in ons land verplicht worden volgens de kerk of een ander voorschrift te trouwen of er de andere rituelen van te respecteren, maar anderzijds hebben we ook de volledige vrijheid van die rituelen erkend. Binnen zekere grenzen, want de strijd tussen secularisering en vrij zoeken naar waarheid en verschil tussen goed en kwaad enerzijds en "geopenbaarde" waarheid en opgelegde moraal anderzijds is nog niet volledig beslecht.

Over het algemeen zijn we wel zo ver dat godsdienstige autoriteiten ons geen wettelijke verplichtingen meer kunnen opleggen (scheiding van kerk en staat), maar het "burgerlijk" of menselijk recht heeft de interne organisatie van "door god ingestelde structuren" nog niet in zijn greep gekregen. Meer nog: de grondwet erkent uitdrukkelijk hun autonomie. We zullen dus in de praktijk, op gevaar af de burgervrede zwaar in het gedrang te brengen, niet anders kunnen dan streven naar een geleidelijke "humanisering" van die structuren, met overreding eerder dan dwang en dit zal tijd vergen.

De houding van bepaalde religieuze groepen ten aanzien van dieren, is daar een aspect van. Binnen bepaalde banen geleiden, is de enige weg die we kunnen gaan in de hoop dat het uiteindelijk tot volledige afschaffing van onaanvaardbare praktijken leidt. En, zoals ik in Uw blad lees, niet alleen ten aanzien van dieren: over besnijdenis van kinderen mogen ook kritische vragen gesteld worden. Als dierenbeschermingsorganisatie is daar wellicht een taak voor U weggelegd.

Agalev en met name Jo Cuyvers in de vorige parlementaire zittijd, heeft daar nogal wat voorstellen over ingediend. Veel steun is er niet voor gebleken. Het zal U bekend zijn dat het rituele slachten ook nu al aan beperkingen wordt onderworpen: bijv. alleen in erkende slachthuizen. Agressieve aanvallen op godsdienstige instellingen en gebruiken zullen uiteindelijk, vrees ik, contraproductief blijken.

Vergeet evenwel niet dat de industrialisering van de veehouderij en van het dierenvervoer en de slachting, die daarmee gepaard gaan, een kwantitatief veel groter probleem is dan de rituele slachting van een beperkt aantal dieren door religieuze groepen. De gemiddelde katholieke of ongelovige Vlaming veroorzaakt m.i. heelwat meer dierenleed dan de gemiddelde Turkse of Marokkaanse moslim, eenvoudig omdat de vleesconsumptie bij de eerstgenoemde groep (zoals de meeste consumptie) aanzienlijk hoger ligt.

Het is toch ook wat dubbelzinnig dat we zonder veel morren aanvaarden dat dieren om "economische" redenen mishandeld mogen worden en als louter koopwaar behandeld, maar dat we niet aanvaarden dat mensen dieren leed toebrengen vanuit een traditionele levensbeschouwing. Tussen heiliging door voor mij onbegrijpelijke religies en ontheiliging, door de alles dodende commercie, kiezen "we" voor het tweede. Ik weet niet of dat ook Uw keuze is, zelf heb ik het er in ieder geval moeilijk mee. Ik probeer mijn steentje bij te dragen tot een maatschappij, waarin commercie niet alles meer zal kapot maken. Dat die maatschappij heel wat minder dierenleed zal veroorzaken dan de huidige, is voor mij duidelijk. Ik denk dat onze opvattingen daarover dicht bij elkaar staan. Met uw standpunten over genetische manipulatie, over het gebruik van proefdieren, enz. ben ik het in ieder geval volkomen eens.


U weet wellicht dat Agalev op dat gebied al belangrijke voorstellen heeft ingediend en dat de groenen in heel Europa trouwens praktisch de enige politieke fractie zijn, die daar vraagtekens bij plaatst. De strijd tegen dat soort praktijken botst evenwel op de kapitalistische ideologie van de ongebreidelde produktie en consumptie, die wereldwijd is, en, althans in ons gedeelte van de wereld, ook heel wat sterker dan joodse en moslimgemeenschappen samen. Misschien had U een simpeler antwoord verwacht, maar het leek mij juister wat dieper op de zaak in te gaan."

Eddy Boutmans, Antwerpen

AGALEV
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
13
03
10
00
05
08
00
00
ONZE CONCLUSIE

Ons verzoek werd
eerlijk en grondig
benaderd
en
iedereen toont begrip

 

"Wij delen uw bekommernis, en een godsdienstige ritus is geen verontschuldiging voor het lijden van dieren. U verwijst naar de wet op het welzijn en de bescherming der dieren en meer specifiek naar artikel 16 van deze wet. Reeds bij de totstandkoming van deze wet, diende onze collega van Ecolo en Volksvertegenwoordiger José Brisart een amendement in om het tweede lid van paragraaf 1 weg te laten, met als verantwoording: "Het naleven van de regels van een eredienst kan niet worden ingeroepen om af te wijken van het eerste lid van paragraaf 1." Spijtig genoeg heeft onze collega te weinig steun gekregen van de andere commissieleden. Tijdens de bespreking van het wetsontwerp Bourgeois ter wijziging van de wet op het dierenwelzijn heeft toenmalig AGALEV- Senator Jo Cuyvers een amendement ingediend om de rituele slachtingen te beperken tot de erkende erediensten. Zelfs dit zeer gematigde amendement werd verworpen door de commissieleden. Volgens de Raad van State zou het in strijd zijn met de vrijheid van eredienst die verankerd is in onze grondwet. Met dit voor ogen is de oplossing van het probleem niet te vinden in wetsvoorstellen die rituele slachtingen verbieden. Dit zou immers de afschaffing zijn van de grondwettelijk gewaarborgde godsdienstvrijheid, iets waar logischerwijze geen parlementaire meerderheid voor te vinden is. Ondertussen willen we wel, net als U, iets doen aan het nodeloos lijden van dieren. Daarom heb ik via een schriftelijke vraag de Minister van Landbouw gestimuleerd ervoor te zorgen dat de rituele slachtingen gebeuren in een wettelijk erkend slachthuis en onder voorafgaandelijke verdoving. Het ontgoochelend antwoord van de Minister leest u hieronder.

Het K.B. van 11.02.1988 betreffende sommige door een religieuze ritus voorgeschreven slachtingen bepaalt dat dergelijke slachtingen slechts mogen gebeuren in erkende slachthuizen. Ingevolge de recente wijziging van de wet van 14.08.1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren bestaat evenwel de mogelijkheid om rituele slachtingen ook toe te staan in inrichtingen erkend door de Minister van Landbouw na overleg met de Minister van Volksgezondheid. Tot dusver werden echter nog geen inrichtingen in die zin erkend. Gelet op de grondwettelijke godsdienstvrijheid is het niet mogelijk om voorafgaandelijke verdoving op te leggen in geval van rituele slachting. Voornoemd K.B. bepaalt dat de rituele slachtingen moeten uitgevoerd worden door offeraars die daartoe gemachtigd zijn door de vertegenwoordigers van de eredienst. De verdere begeleiding en omkadering van de dieren bij het slachten gebeurt door het gebruikelijke slachthuispersoneel dat over de nodige ervaring en bekwaamheid beschikt. Ingevolge hogergenoemde wetswijziging zijn nu ook de dierenarts-ambtenaar van het Instituut Veterinaire Keuring bevoegd in het kader van de wet van 14.08.86 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren. Via dit kanaal zullen eventuele onvolkomenheden, vastgesteld bij de uitvoering van de rituele slachting, vlotter kunnen gesignaleerd worden en waar nodig desgevallend bijkomende maatregelen kunnen uitgewerkt worden.

Desondanks weigeren we bij de pakken te gaan neerzitten. Het lot van dieren moet verbeteren. Daarom werken we aan een mentaliteitswijziging en een verbetering van de dagelijkse houding van de mens ten aanzien van het dier, en dat ongeacht of het nu gaat om rituele slachtingen of niet, over migranten of Belgen. Een open en eerlijke dialoog tussen dierenbeschermers en de vertegenwoordigers van de Joodse en Islamitische Gemeenschappen kan heel wat wederzijds onbegrip en dierenleed vermijden. Daarom heeft Jo Cuyvers dit jaar aan alle democratische organisaties van Moslims in ons land een brief geschreven aangaande rituele slachtingen. Daarin riep hij hen op om hun aangesloten leden aan te sporen rituele slachting uitsluitend in erkende slachthuizen en zo pijnloos mogelijk te laten gebeuren, liefst na verdoving van het offerdier. Wees ervan overtuigd dat we ons blijven inzetten om op het terrein zelf het lot van de dieren en het samenleven van mensen met verschillende levensbeschouwelijke overtuigingen te verbeteren."

Hugo Van Dienderen, Brasschaat mede namens Frans Lozie, Sint-Kruis, Jozef Tavernier, Aalter - Lode Vanoost, Sint-Genesius-Rode en Joos Wauters, Puurs

 


De CVP deed precies wat gevraagd werd: ze vermeed het klassieke "standpunt der fracties". Omdat andere partijen toch voor die formule opteerden, is het uitermate moeilijk qua respons een verantwoorde vergelijking te maken. Aangezien meer dan 35% van de aangeschreven mandatarissen een individueel antwoord toezonden, mogen we stellen dat ons schrijven echt wel aandacht genoot. Hier volgt een synthese van de meest relevante beschouwingen:

Men moet er zich voor hoeden om de vrijheid van erediensten te verbinden aan allerlei beperkende voorschriften. Slachtingen van offerdieren zijn historisch altijd al belangrijk geweest in de religie en ze bestaan in velerlei culturen nog steeds.

Mark Van der Poorten, Denderleeuw - Joachim Coens, Damme - Veerle Heeren, Velm - Leonard Quinteler, Schendelbeke

Ik meen persoonlijk dat de verplichting om het dier voorafgaand aan de rituele slachting te verdoven, geen afbreuk doet aan de vrijheid van godsdienst. Indien dit toch zo zou zijn, lijkt het mij minstens aangewezen dat de slachting gebeurt volgens de minst pijnlijke methode.

Gisèle Gardeyn-Debever, Pittem - Johan Van Hecke, Scheldewindeke - Daniël Vanpoucke, Meulebeke - Luc Goutry, Assebroek - Marc Olivier, Kortrijk - Paul Tant, Kruishoutem - Hugo Vandenberghe, Rotselaar


Met u vraag ik mij inderdaad ook af hoe het mogelijk is dat omwille van louter religieuze motieven aan bepaalde groepen de toelating wordt verleend daden te stellen die de wet voor de doorsnee-burger terecht als ongeoorloofd bestempelt. Daarenboven heb ik eveneens moeilijkheden met de gedachte dat een misdrijf als het ware tot een uiting van vroomheid wordt verheven. Ik steun dan ook ten volle uw stelling dat op grond van de vrijheid van godsdienst zeker geen daden mogen worden geduld die leiden tot nodeloos leed voor een mens of een dier. Ik ben dan ook bereid uw inspanningen te steunen om te komen tot een voorafgaande verdoving van de dieren bij rituele slachtingen.

Hubert Brouns, Kinrooi


Aangezien ikzelf boerendochter van afkomst ben en heel dicht opgegroeid ben bij de dieren, spreekt het vanzelf dat wij nooit kunnen aanvaarden dat dieren bewust zouden gepijnigd worden, ook niet bij het slachten, in gelijk welke omstandigheden. Hierbij moet men alle voorzieningen treffen om deze pijn tot een minimum te herleiden. Volgens mij een elementaire basishouding, los van elke politieke filosofie.


Maria Tyberghien-Vandenbussche, Houthulst

Ik kan U meedelen dat m.i. de huidige wettelijke regeling voor wat betreft het ritueel slachten van dieren nog steeds volstaat. Uiteraard moet het slachten van dieren op de minst pijnlijke wijze gebeuren. Nodeloos lijden moet te allen prijze vermeden worden. Anderzijds blijft de vrijheid van godsdienst belangrijk en moet de ritus van de eredienst gerespecteerd worden zolang de wetten en decreten van ons land niet met de voeten getreden worden. Het lijkt mij daarom meer aangewezen dat zij die aansturen op aanpassing van de wet de dialoog aanknopen met de vertegenwoordigers van de betrokken godsdiensten in ons land. De discussie "vrijheid van godsdienst en dierenrechten" kan daar best gevoerd worden. Hieruit kunnen nieuwe afspraken voortvloeien.

Luc Willems, Aalst

Het is op dit ogenblik zo dat het thuis slachten van dieren om rituele redenen verboden is. Deze regeling werd enerzijds ingevoerd om hygiënische redenen en anderzijds opdat het slachten pijnloos zou kunnen verlopen. Wanneer dieren op een rituele manier geslacht worden moet dit derhalve gebeuren in een erkend slachthuis. Daar doen enkel specialisten dit, zodat het voor de dieren op een pijnloze manier kan gebeuren. Mijns inziens vormt deze regeling een ideaal compromis tussen het dierenwelzijn en de godsdienstvrijheid van een aanzienlijke religieuze minderheid in ons land. Sommige excessen, die nu reeds door de wet verboden zijn, zijn dus geen reden om het traditioneel slachten van dieren volledig te verbieden.

Carl Decaluwé, Kortrijk

Deze zaak werd in het Parlement, op het vlak van de procedure, reeds behandeld. Vanzelfsprekend ben ik, zoals de meesten van mijn collega's, absoluut voorstander van een correcte en vriendelijke behandeling van de dieren. Op dit stuk is nog heel veel te doen en ik gruw soms van de manier waarop vele dieren worden behandeld. Zelf hebben wij trouwens steeds huisdieren gehad en onze kinderen kunnen niet zonder. Evenwel moet ik uw aandacht vestigen op het feit dat het wetsvoorstel inzake de rituele slachtingen in het Parlement volledig uit zijn ware context is gelicht door een ongelukkig initiatief vanwege de extreem rechtse partijen die hieraan een kleuring hebben gegeven, die althans de indruk verwekt dat men de racistische toer wil opgaan. Inderdaad, met het debat over rituele slachtingen kan men ook pogen zijdelings zowel islamitische als joodse gebruiken in het gedrang te brengen of belachelijk te maken. Het is om die reden dat wij in het Parlement de inoverwegingneming van bewust voorstel niet hebben goedgekeurd omdat men kennelijk misbruik wil maken van een ernstig probleem om de vreemdelingenhaat in de hand te werken. Ik kan u dus slechts de raad geven tussenbeide te komen, meer bepaald bij het Vlaams Blok, opdat deze partij zou ophouden dit ernstig probleem, dat u stelt, verder uit te buiten op een wijze die de beste bedoelingen verdacht maakt. Uiteraard deel ik uw mening dat religieuze praktijken in verband met dierenbehandeling en -slachting niet in strijd mogen zijn met de regerende wetgeving en bovendien maximaal het leed van dieren moeten voorkomen. Wel moet de godsdienstvrijheid, die in de grondwet is ingeschreven, voldoende worden gewaarborgd en moet vooral worden vermeden dat via een omweg racistische standpunten zouden worden doorgedrukt die in feite beogen zowel de joodse als de moslimgemeenschappen in ons land te discrimineren.

Mark Eyskens, Heverlee

Ik ben eveneens gekant tegen het slachten van dieren zonder voorafgaande verdoving omwille van louter religieuze motieven; het zou niet mogen dat aan bepaalde groepen toelating wordt verleend daden te stellen die de wet voor de doorsnee burger terecht als ongeoorloofd beschouwt. Vorig jaar ben ik als Senator tussengekomen bij de bespreking van het wetsontwerp tot wijziging van de wet van 14 augustus 1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren; het slachten van dieren voor religieuze doeleinden werd goedgekeurd vanuit de vrijheid van godsdienst. Dit is een nationale materie zodat ik als Vlaams Volksvertegenwoordiger nu geen voorstellen of interpellaties meer kan doen in die richting. Mijn mening stemt dus duidelijk overeen met die van Uw vereniging en een groot deel van de bevolking: ieder levend wezen heeft recht op een waardige dood; de vrijheid van godsdienst gaat hier te ver, een misdrijf wordt hier toegelaten door het een religieus karakter te geven. Ik ben ervan overtuigd dat de bal in het kamp van de Europese Gemeenschap ligt: er is nood aan een richtlijn betreffende het verbod tot rituele slachtingen zonder verdoving. Alle nationale wetgevingen zullen zich hieraan moeten aanpassen. Ik ben ervan overtuigd dat dit de enige manier is om deze onwaardige rituele slachtingen te doen verdwijnen.

Erik Matthijs, Eeklo

 

CVP
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
74
27
00
47
10
02
10
05
ONZE CONCLUSIE

Ook binnen de
CVP
kan op steun
worden gerekend
voor ons voorstel

 

Formeel juridisch is er m.i. een denkfout als u denkt dat een wet, waarbij onverdoofd slachten in bepaalde gevallen zou toegelaten zijn, onoirbaar is als het gaat om daden, die de wet verbiedt. Hopelijk kunnen we het eens zijn, dit is een sofisme. Ten gronde: als de stelling is dat het onverdoofd slachten noodzakelijk wordt geacht om een godheid te eren, dan ben ik het daarmee niet eens. Ik kan me niet inbeelden dat er een godheid zou zijn, die dat wenst. Toch nog dit: ik had wel eens graag de argumenten gekend, om het onverdoofd slachten als principe te verdedigen. Slechts dan kan ik een oordeel vellen. Daarmee houd ik de boot niet af, maar ik hoor graag eerst de twee klokken luiden, vooraleer ik mijn mening geef. Zijn er praktische omstandigheden, die pleiten voor het onverdoofd slachten? Evenzeer als ik tegen het dogma ben van een godheid, die onverdoofd ritueel slachten zou wensen, ben ik tegen het dogma dat mens en dier van gelijke orde zijn. Als er belangentegenstelling is, dan geldt voor mij, uiteraard, het primaat van de menselijke persoon.

Herman Suykerbuyk, Essen

Ondanks alle onmenselijke gedragingen waartoe de moderne mens nog steeds in staat blijkt, denk ik dat we globaal genomen beetje bij beetje wat meer mens en wat minder onmens worden. Ik heb zeventien jaar lang in Afrika en Azië gewerkt en ben tot de conclusie gekomen dat we in onze westerse christelijke en humanistische wereld het geluk hebben misschien wat voor te liggen op andere beschavingen. Dat is in de loop der eeuwen niet altijd zo geweest en zal misschien niet altijd zo blijven.

Dat we het ook materieel duidelijk beter stellen dan in andere werelddelen is hiervan gevolg en oorzaak. Vooral omwille van onze welvaart, maar ook omwille van ons vrijer sociopolitiek en spiritueel klimaat, komen mensen uit andere beschavingen naar hier. Het zou ons te ver leiden hier alle facetten van een migratiebeleid te willen behandelen. Maar het lijkt me gezond van de migranten te mogen verwachten dat ze zich zo goed mogelijk inpassen in dit sociopolitiek bestel en in ons - overigens breed - spiritueel kader. Dezen, van wie we beslist hebben ze onder ons te aanvaarden, moeten van ons wat tijd krijgen om zich in te passen en moeten hun eigenheid kunnen behouden voor zover zij onze gevoeligheden en verworvenheden eerbiedigen.

Ik wil zeker niet hervallen in enig antropomorfisme of "Mickey Mouse syndroom" waarbij we menselijke gevoelens, gedachten en gedragingen toeschrijven aan dieren. Antropomorfisme is een normaal ontwikkelingsstadium in de kinderpsychologie, maar naarmate mensen later volwassen worden en ook vervreemden van de natuur, de boerderijen en de dieren, wint het ook in latere stadia en ligt het aan de basis van dierenrechtenbewegingen, zoals Gaia bij ons, en zelfs bomen- en plantenbewegingen in de Verenigde Staten. De eeuwenoude snelle en handige slachtingen (al dan niet ritueel) zoals die ook nog bij ons sporadisch op de boerenbuiten kunnen bestaan, roepen bij mij dan ook geen echte bezwaren op. Ik heb echter wel bezwaren tegen het uitvoeren ervan op grote schaal, bijvoorbeeld bij religieuze feesten, op alle mogelijke plaatsen en op amateuristische wijze, terwijl de Belgische overheid inrichtingen ter beschikking kan stellen waar dit hygiënisch en vakkundig kan gebeuren.

Met betrekking tot het al dan niet verdoven, meen ik dat we de islamgemeenschap tot het inzicht moeten brengen dat dit in ons land bij een belangrijk deel van de bevolking de gevoeligheden kwetst. In de mate dat het onverdoofd slachten niet tot de traditionele islamgeboden zou behoren, moeten de religieuze leiders van de islamgemeenschap een ritueel aanvaardbare slachtmethode met verdoving kunnen voorstellen die ook met onze gevoeligheden te verzoenen is en moet deze aan al hun gelovigen opgelegd worden door onze overheid. Deze moet ook aan alle visum-aanvragers klaar en duidelijk opgelegd worden.

In afwachting meen ik niet dat we andersgelovigen, die we toch in ons land hebben toegelaten, van de ene dag op de andere voor de keuze kunnen stellen tussen het land verlaten of tegen hun intieme geloofsovertuiging ingaan, ook al zou die berusten op een scheefgegroeide interpretatie van hun Heilig Schrift. Ik zal niet nalaten deze moeilijke, maar boeiende materie verder te onderzoeken bij islamologen en bij religieuze leiders.


Jan Van Erps, Sint-Pieters-Leeuw

Ik ben, als overtuigd ecologist die vele acties ondersteunde voor de dierenbescherming en in die zin ook een actief lid was van de intergroep voor Animal Welfare van het Europese Parlement, niet geneigd om uw actie in verband met de rituele slachtingen te volgen als prioritair initiatief. Als ik de slachtmethodes zie in de slachthuizen inzake "normale" slachtingen: de manier waarop dieren worden getransporteerd, op een agressieve manier de wagens worden ingejaagd, opgehangen worden aan één poot, daarbij geregeld poten breken, in opgejaagde situaties worden geslacht, dan betwijfel ik of een rituele slachting in vergelijking daarmee zo problematisch is. Sommige rituele slachtingen zijn zelfs uitgesproken pijnloos, of bijna. Daarnaast besef ik dat de rituele slachtingen nu eenmaal deel uitmaken van de cultureel-religieuze eigenheid van een aantal volkeren, en het respecteren daarvan beschouw ik eveneens als een kwaliteit. Wat niet belet dat een aantal rituelen mij ook behoorlijk tegen de borst stuiten, ethisch gezien, en dat ik een aantal daarvan beslist afwijs. Anderzijds ben ik steeds meteen bereid gevonden parlementaire en andere acties te ondernemen in verband met dierentransporten, dierenmarkten, stieren- en hanengevechten en ander "vertier", al maakt dat ook deel uit van culturele eigenheden, maar als het motief louter vermaak is, dan volg ik niet meer. Dat geldt evenzeer voor jachtpraktijken, uiteraard ook voor vivisectie en ook voor een aantal schrijnende toestanden in sommige dierentuinen. Maar ik ben het volmondig met u eens dat een verplichting tot verdoving van de slachtdieren, kort voor de slachting ervan, een geweldige verbetering zou betekenen. Daar treed ik u ten volle in bij.

Paul Staes, Schoten

Een ontwijkend antwoord ontvingen we ook nog van

Eddy Schuermans, Hasselt - Dirk Pieters, Halle - Paul Breyne, Ieper - Chris Moors, Bilzen - Freddy Sarens, Sint-Amands - Sonja Becq, Meise

 


De SP was de enige partij die ons niet toeliet de vooropgestelde werkwijze te volgen. Het is inderdaad zo dat we telefonisch werden gecontacteerd vanuit de Kamerfractie met de waarschuwing dat we weinig of geen persoonlijke reacties zouden ontvangen, aangezien van SP-leden verwacht werd dat ze geen persoonlijke visie kenbaar maakten met betrekking tot dit te explosief dossier…

Bij die gelegenheid werd ons als alternatief een onderhoud voorgesteld, voorstel dat we meteen hebben aanvaard. Omdat ook hier een reactie uitbleef, hebben we enkele maanden later aan het dossier herinnerd; we maakten van de gelegenheid gebruik om ook de politici aan te schrijven van andere partijen, van wie we nog geen reactie hadden ontvangen.

Op 30 september 1996 bevestigde Frank Vandenbroucke ons dat inderdaad afgesproken was over het probleem een overleg te organiseren en hij betreurde dat dit in de praktijk niet was gebeurd. Op 8 oktober ontvingen we een schrijven van zijn opvolger, Louis Van Velthoven, die erop aandrong alsnog een gesprek te organiseren, voorstel waarop we - zonder het nut van zo’n contact in twijfel te trekken - om praktische redenen niet meer konden ingaan.Maar er is meer.

In zijn schrijven van 30 september beklemtoonde Frank Vandenbroucke dat er van enig spreekverbod binnen de partij geen sprake was. We willen dat graag geloven, maar er was niet alleen dat bizar telefoontje vanuit de fractie. Zo werden we ook gebeld door mevrouw Paula Semer; we voerden een boeiend gesprek, waaruit we onthielden dat zij ons standpunt volledig kon steunen en dat ze dat ook schriftelijk zou bevestigen. Die bevestiging bleef echter uit en niet veel later troffen we haar naam aan in een schrijven, gericht door haar fractie, een schrijven dat onze zienswijze verwierp. Toen we mevrouw Semer hierover onze verbazing meedeelden, hebben we geen antwoord meer ontvangen...

Eenzelfde vreemde ervaring beleefden we met het schrijven van andere politici wier naam voorkwam in het standpunt van hun fractie en die ons individueel toch een afwijkend antwoord lieten geworden. Meer hierover leest u hieronder, maar het ligt voor de hand dat het ons moeilijk, zelfs vrijwel onmogelijk is uit deze soms tegenstrijdige reacties relevante conclusies te trekken.

Fractie Volksvertegenwoordigers

"De wetgever heeft ervoor gezorgd dat de rituele slachtingen in omstandigheden kunnen plaatsgrijpen, die de garantie bieden dat het slachten zonder nodeloze pijn gebeurt. Enkele jaren geleden verscheen in Nederland een studie waarin de dierenbeschermingsorganisaties, de overheid en de erediensten werden betrokken. Daarin kwam men tot de conclusie dat het rituele slachten, mits vakkundig uitgevoerd en met de nodige garanties, het lijden niet vergroot. We begrepen uw bezorgdheid over het ritueel slachten, maar moeten u er tegelijkertijd op attent maken dat het toestaan van ritueel slachten ook verband houdt met de godsdienstvrijheid, die grondwettelijk verankerd is. Gezien er in de wet voldoende garanties zijn ingebouwd, lijkt ons een wetswijziging niet meteen nodig. Wij blijven evenwel open voor een gesprek, o.a. inzake de correcte toepassing van de wet in de praktijk en de erkenning van de bedienaars van de godsdiensten."

Bob De Richter, Mortsel en Dany Vandenbossche, Gent mede in naam van Marcel Bartholomeeussen, Antwerpen - Hans Bonte, Vilvoorde - Lisette Croes, Zonhoven - Rony Cuyt, Bornem - Miche Dejonghe loco Frank Vandenbroucke, Zichem - Robert Delathouwer, Brussel - Mon Janssens, Mechelen - Renaat Landuyt, Sint-Andries - Peter Roose, Veurne - André Schellens, Aarschot - Hunfred Schoeters, Sint-Niklaas - Lucien Suykens, Mechelen - Dirk Van der Maelen, Geeraardsbergen - Patrick Van Gheluwe, Ledegem - Myriam Vanlerberghe, Izegem - Louis Vanvelthoven, Lommel - Ghislain Vermassen, Maaseik en Julien Verstraeten, Oudenaarde

Individueel bevestigd door

Peter Roose - André Schellens - Louis Vanvelthoven - Dirk Van der Maelen - Frank Vandenbroucke

Ook Hans Bonte zond een afzonderlijke, maar afwijkende reactie toe:

"Voor mij is het evident dat er geen enkel argument geldt dat leidt naar nodeloos leed voor mens of dier. Ook geen religieus. Het lijkt me dan ook aangewezen dat de overheid samen met de Islamitische gemeenschap uitzoekt hoe een "diervriendelijke" slachting in overeenstemming kan worden gebracht met de religieuze rituelen. Een dergelijke overlegde regeling moet vervolgens wettelijk vastgelegd en consequent nageleefd worden."

Fractie Senaat

"Er zijn voldoende wettelijke bepalingen die moeten garanderen dat rituele slachtingen pijnloos en met een elementair recht op respect, meer bepaald het recht op een waardige dood, zonder angst en zonder nodeloze pijn, gebeuren. De rituele slachting vormt trouwens een onderdeel van de godsdienstvrijheid. Volgens onze grondwet en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens is het recht een eredienst te belijden een fundamenteel grondrecht. Bijgevolg kan niemand oordelen of een bepaalde religie rituele slachtingen al dan niet als essentieel voor haar eredienst mag beschouwen. We kunnen enkel nagaan of de reglementering van bepaalde godsdiensten niet tegenstrijdig is aan andere fundamentele rechten en waarden in onze samenleving. Zo kunnen wij bijgevolg slacht-reglementerend optreden in het belang van de volksgezondheid, met name door de plaats van de slachting strikt te bepalen. De bestaande wetgeving op rituele slachtingen biedt naar onze mening bijgevolg voldoende waarborgen en behoeft geen wijzigingen."

Fred Erdman, Antwerpen mede in naam van Patrick Hostekint, Roeselare - Lydia Maximus, Willebroek - Nadia Merchiers, Mariakerke - Guy Moens, Hasselt - Eric Pinoie, Harelbeke - Paula Semer, Brussel - Louis Tobback, Heverlee en Francy Van der Wildt, Rumst


Dit standpunt werd nog individueel bevestigd door Nadia Merchiers.

Ook Guy Moens zond twee afzonderlijk reacties toe:

"Indien het inderdaad is, zoals u stelt, dat aan bepaalde groepen om religieuze redenen toelating wordt verleend daden te stellen - in casu dierenslachting - die de wet als ongeoorloofd bestempelt, dan kan ik daar niet mee instemmen en zal ik de toepassing van de wet eisen."

En later: "Ik stel vast dat er inderdaad een uitzondering wordt gemaakt voor de religieuze slachtingen. Toch is ook daar een beperking ingebouwd: de Koning kan bijkomende beperkende voorwaarden opleggen voor de religieuze slachtingen. Nu mijn standpunt: ik vind dat ook de andere uitzonderingen op de verplichting tot voorafgaande verdoving bij doding van dieren, en die in de wet voorzien zijn, aan een ernstig onderzoek moeten onderworpen worden, met name de jacht, de visvangst, de verdelging van schadelijke soorten, etc. De daar geldende praktijken zijn waarschijnlijk niet onschuldiger dan de religieuze slachtingen. Verder heb ik in uw editoriaal in het maartnummer van Protego aanstoot genomen aan de discriminatie die u maakt tussen de godsdiensten. U schrijft dat "ons land geen theocratie is, die gebaseerd is op de macht van rabbijnen en imams". Bedoelt u daarmee misschien dat het een theocratie zou zijn, gebaseerd op de macht van bisschoppen, abten en andere katholieke gezagsdragers, wiens geboden, als in tegenstrijd met de wet, wel duldbaar zouden zijn. Dit is geen denkbeeldige piste, zoals u wel beseft."

 

SP
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
53
15
38
00
03
01
02
47
ONZE CONCLUSIE


Weinig
of geen
sympathie
voor ons voorstel

 

En ook Louis Tobback verwoordde een persoonlijk standpunt:

"Persoonlijk ben ik van mening dat geen enkel motief kan wettigen dat nodeloos leed aan dieren wordt veroorzaakt. Anderzijds wens ik ook de religieuze overtuiging van anderen te respecteren. Daarom ben ik er steeds voorstander van geweest dat het ritueel slachten strikt zou worden gereglementeerd waardoor wantoestanden konden worden voorkomen. Ik ben ervan overtuigd dat de bestaande toestand nog kan worden verbeterd. Daarom zou ik een overleg tussen alle betrokkenen aanmoedigen om tot een aanvaardbare regeling te komen."


Fractie Vlaams Parlement

"Men kan stellen dat de wetgever tijdens de parlementaire werkzaamheden een evenwicht heeft gezocht tussen enerzijds de vrijheid van eredienst en anderzijds de dierenrechten. Het lijkt dan ook niet opportuun op deze problematiek nu terug te komen. De kwestie die nu wordt aangevoerd betreft trouwens enkel de voorafgaandelijke verdoving. Het lijkt nogal gezocht om precies omtrent dit aspect uit de dierenbescherming een betoog te voeren. Gezien de politieke hoek waar dit dossier wordt verdedigd, kan men dan ook vermoeden dat dergelijke initiatieven eerder zijn ingegeven door de afkeer van een etnische minderheid dan door de bekommernis om het dierenwelzijn."

Gilbert Bossuyt, Menen mede in naam van Norbert De Batselier, Dendermonde - Herman De Loor, Zottegem - Peter De Ridder, Boom - Freddy De Vilder, Zelzate - Fred Dielens, Ternat - Johnny Goos, Wervik - André Kenzeler, Maasmechelen - Kathy Lindekens, Deurne - Carlos Lisabeth, Deinze - Marcel Logist, Tienen - Jacky Maes, Bredene - Jef Sleeckx, Mol - Steve Stevaert, Hasselt - Guy Swennen, Bilzen - René Swinnen, Zoutleeuw - Jacques Timmermans, Ninove - Bruno Tobback, Heverlee - Gracienne Van Nieuwenborgh, Aalst - André Van Nieuwkerke, Brugge - Tuur Van Wallendael, Antwerpen - Michiel Vandenbussche, Brussel - Peter Vanvelthoven, Lommel - Robert Voorhamme, Antwerpen


Ook hier ontvingen we individuele reacties die we u niet willen onthouden. U zal ze hieronder lezen zonder commentaar; het komt u toe te vergelijken en conclusies te trekken…

"Tijdens de herziening van de wetgeving op de dierenbescherming gedurende de vorige legislatuur werd reeds door Vlaams Blok-kamerlid Wymeersch een amendement ingediend dat beoogde de uitzonderingsregeling voor rituele slachtingen af te schaffen. Dat amendement werd bij stemming in de commissie verworpen. Tijdens de huidige legislatuur werd met hetzelfde doel een wetsvoorstel ingediend door Vlaams Blok-kamerlid Annemans. Men kan dus stellen dat de Wetgever de voorbije parlementaire werkzaamheden een evenwicht heeft gezocht tussen enerzijds de vrijheid van eredienst en anderzijds de dierenrechten. Het lijkt mij dan ook niet opportuun om op deze problematiek nu terug te komen, die trouwens een federale bevoegdheid is. Overigens acht ik het bedenkelijk dat u precies omtrent dit aspect van de dierenbescherming een eenzijdig betoog voert."

Norbert De Batselier, Dendermonde


"Rituele slachtingen zonder voorafgaandelijke verdoving vormen mijns inziens een ernstig en uiterst complex probleem. Het feit dat we dit erkennen betekent onverkort dat het hier gaat om een problematiek met verschillende aspecten. Een uiterst omzichtige en genuanceerde aanpak is dus meer dan wenselijk."


Steve Stevaert, Hasselt


"Langs deze weg wil ik melden dat ik volledig achter jullie standpunt sta, zoals verwoord in jullie brief van 27 september 1996."


Fred Dielens, Ternat

"Uw standpunt inzake het nodeloos leed berokkenen aan mens en dier is mij uit voorgaande briefwisseling voldoende bekend. Jarenlang was ik de trotse eigenaar en vooral vriend van een Duitse herder. Sammy was voor mij een levensgezel, die, toen hij stierf, een grote leemte in mijn hart achterliet. Ik hou van mensen en dieren. Ze leed berokkenen op welke wijze ook en om welke reden ook, is voor mij onaanvaardbaar. Vandaar dat ik steeds bereid blijf om elke diervriendelijke actie te steunen."


René Swinnen, Zoutleeuw

"In mijn hoedanigheid van burgemeester van de stad Tienen ben ik reeds meermaals met het probleem geconfronteerd geweest en heb ik steeds geantwoord dat ik persoonlijk voorstander ben van de naleving van de huidige Belgische dierenwelzijnswet. Een gewerveld dier mag slechts gedood worden onder verdoving en bedwelming, tenzij in geval van heerkracht en noodzaak. Aangezien deze regel niet geldt voor slachtingen, voorgeschreven door een religieuze ritus, kan men hiertegen momenteel niet optreden. Ik ben er mij echter van bewust dat het dierenleed bij dergelijke slachtingen aanwezig blijft. Daarom ben ik voorstander van een compromis, waarbij er enerzijds respect wordt getoond voor de godsdienstvrijheid en anderzijds voor de dieren. Een rituele slachting in een slachthuis met voorafgaandelijke verdoving zou een mogelijk compromis kunnen zijn. Thuisslachtingen zonder voorafgaandelijke verdoving zijn zeker niet toelaatbaar en dienen gesanctioneerd te worden."

Marcel Logist, Tienen

 

Het Vlaams Blok reageerde positief op ons verzoek en als we zouden aannemen dat de fractievoorzitters van Kamer en Vlaams Parlement ook spraken in naam van de groep, zouden we kunnen spreken van een onverdeeld "ja". We doen dat echter niet, omdat ons dit niet uitdrukkelijk werd bevestigd.

PASSAGES UIT DE ONTVANGEN REACTIES
 
Hierbij wil ik u dan ook nogmaals bevestigen dat ik mij voor honderd procent achter uw stellingname schaar. Rituele slachtingen moeten worden verboden, zonder één enkele uitzondering.


Felix Strackx, Aarschot

Ik ben van oordeel dat ritueel slachten met geen enkel argument kan worden goedgepraat. Onverdoofd ritueel slachten is misdadig en moet streng worden bestraft. Ook dieren moeten kunnen sterven zonder angst en nodeloze pijn en ook een godsdienst heeft niet het recht een dier te doen lijden. Ik zal mij inzetten om bij alle gelegenheden uw standpunt te steunen en ben ervan overtuigd dat de meerderheid van de Vlamingen achter u staat.


Wilfried Aers, De Pinte

Naar aanleiding van uw actie heb ik een schriftelijke vraag gesteld aan de regering. Het antwoord was ontwijkend. Ondertussen kan ik alleen maar bevestigen dat uw strijd mijn volledige goedkeuring wegdraagt en dat ik uw stelling, zoals verwoord in uw beide brieven, volledig bijtreed.


Filip De Man, Vilvoorde


Het spreekt voor zich dat ik mij samen met mijn partijgenoten en uzelf blijf verzetten tegen de onverdoofde rituele slachtingen binnen welke godsdienst ook.


Jan Pensis, Antwerpen


Het is ondenkbaar dat op grond van de vrijheid van godsdienst daden zouden worden geduld die leiden tot nodeloos leed voor mens en dier. Ik wens te onderstrepen dat wij, als partij en als individu, uw inspanningen om op zijn minst te komen tot een voorafgaande verdoving alvorens ritueel te slachten, volledig onderschrijven.


Frank Creyelman, Muizen

Ik ben gekant tegen elke vorm van dierenmishandeling, ook tegen het ritueel slachten.

Jan Caubergs, Beringen

Ik ga volledig akkoord met uw stelling dat op grond van de vrijheid van godsdienst zeker geen daden mogen worden geduld die leiden tot nodeloos leed voor een mens of een dier. Ik wens dan ook graag uw inspanningen te steunen door lid te worden van uw vereniging.


Ignace Lowie, Berchem

Met veel belangstelling las ik het editoriaal dat onder de titel "Geen enkele vrijheid kan grenzeloos zijn, nooit rechtvaardigt ze nodeloos leed" in het Protegonummer van 31 maart 1996 jongstleden van uw hand is verschenen. Daar ik in de Kamer een van de verdedigers van het betrokken wetsontwerp was, dank ik u ook voor de argumenten die u aanvoert om het te verdedigen. Graag word ik lid van uw vereniging.


Francis Van den Eynde, Gent

Op grond van de vrijheid van godsdienst mogen geen daden worden getolereerd die leiden tot nodeloos leed voor eender welk levend wezen. Zonder onderscheid van godsdienst zullen de verdovingsnormen door iedereen toegepast dienen te worden.


Door Buelens, Edegem

Zoals u weet, zet onze partij zich al enkele jaren in voor de wijziging van de huidige wetgeving, zodat het ritueel slachten zou kunnen verboden worden. Onze wetsvoorstellen worden door de meerderheid echter nooit ontvankelijk verklaard. Het is duidelijk dat het thema "ritueel slachten" in verschillende kringen nog een taboe is. Zelf heb ik enkele jaren geleden het initiatief genomen om het comité "Stop ritueel slachten" op te richten. Uzelf hebt destijds besloten om met uw vereniging niet deel te nemen aan de activiteiten van dat comité. Het Vlaams Blok is steeds bereid om elk initiatief of elke actie tegen het ritueel slachten mee te steunen.


Filip Dewinter, Ekeren

De VVDB heeft inderdaad medewerking geweigerd aan vermeld comité, omdat we willen blijven strijden, los van elke binding met om het even welke politieke partij. Het was nooit onze bedoeling de waarde van het comité als dusdanig in vraag te stellen.

Ik aanvaard volledig uw stelling dat op grond van de vrijheid van godsdienst zeker geen daden mogen worden geduld die leiden tot nodeloos leed voor een mens of een dier. Derhalve wens ik ook uw inspanningen te steunen om op zijn minst een voorafgaande verdoving verplicht te maken als om religieuze motieven een dier wordt geslacht.

Pieter Huybrechts, Bouwel


Wellicht is het u bekend dat het Vlaams Blok ten volle achter uw streven staat. Ik meen te mogen stellen dat mijn partij ieder voorstel, van wie het ook uitgaat, zal steunen.

Luk Van Nieuwenhuysen, Sint-Amands

Ik ga akkoord met de door u genomen stellingname en wil graag toetreden tot uw vereniging.


Xavier Buisseret, Antwerpen

Ik feliciteer u met uw standpunt in verband met het ritueel slachten. Graag word ik lid van de V.V.D.B. en ik wens u veel volhardingskracht in uw zeer nuttig werk.


Bart Laeremans, Grimbergen

Het alibi van filosofische overtuiging kan noch mag om het even welke vorm van dierenmishandeling rechtvaardigen.


Wim Verreycken, Borgerhout
mede in naam van Roeland Raes, Mariakerke – Joris Van Hauthem, Lennik en Jurgen Ceder, Dilbeek


U weet dat ik indiener ben van een voorstel om het ritueel slachten te laten verbieden en dat ik in die hoedanigheid ook heel wat tegenwind heb gekregen toen deze zaak de laatste keer in de Kamer voorkwam om in overweging te worden genomen. Volledig in tegenstelling tot wat de gewoonte is, werd door de Kamer het in overweging nemen, dus zelfs nog maar de bespreking van dit voorstel afgewezen. Onze strijd gaat onverminderd verder en we hopen dan ook eerstdaags een nieuw voorstel te kunnen indienen, zodat we kunnen tegemoetkomen aan uw uiteraard zeer terechte verontwaardiging over deze onaanvaardbare situatie.


Gerolf Annemans, Brasschaat



INITIATIEVEN


Vraag van Volksvertegenwoordiger Filip De Man de dato 15 mei 1996

De regering weigert op te treden tegen het onverdoofd ritueel slachten van dieren omdat verplichte voorafgaandelijke verdoving in strijd zou zijn met de grondwettelijke godsdienstvrijheid. Niemand in het Parlement betwist het recht op vrije godsdienstbeleving, maar het lijkt mij wel redelijk de uitwassen van bepaalde religieuze gebruiken te beteugelen. U zal met mij akkoord gaan dat praktijken zoals de clitoridectomie in Soedan, de tijdelijke huwelijken bij de sjiieten, de kinderhuwelijken in Pakistan of de veelwijverij in de Islamwereld, eveneens praktijken met een godsdienstige inslag, onaanvaardbaar zijn in onze humanistische samenleving. Waarom genieten mensen bescherming tegen deze uitwassen en de andere zoogdieren niet? En waarom kan de godsdienstvrijheid in bepaalde gevallen blijkbaar toch ingeperkt worden omwille van een hoger belang en in andere gevallen niet? 

Antwoord

Ik heb de eer het geacht lid mede te delen dat reeds sedert de wet van 2 juli 1975 op de dierenbescherming een specifieke regeling geldt voor de rituele slachtingen. De wetgever heeft geoordeeld dat een verschil in behandeling tussen mens en dier en tussen gewone slachting en rituele slachting objectief en redelijk kan worden verantwoord.

 

VLAAMS BLOK
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via de fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
32
16
03
13
19
00
00
00
ONZE
CONCLUSIE

Ons voorstel
geniet
de steun
van de partij

 

Schriftelijke vraag van Senator Wim Verreycken de dato 29 april 1996

Ons Westers beschavingspatroon respecteert dieren in hun fysieke integriteit en schrijft dan ook een pijnloze levensbeëindiging voor. Dit beschavingspatroon wordt echter doorkruist door de onverdoofde slachtingen die door de vierders van het voorbije "Offerfeest" werden uitgevoerd. Gezien de bestaande wet betreffende de bescherming en het welzijn der dieren is het mijn indruk dat zo een categorie van burgers ontstaat die wel door de strafwet gebonden is en een andere die daardoor niet gebonden is indien zij maar beroep doet op filosofische overtuigingen. Deze ongelijkheid lijkt mij strijdig te zijn met de grondwet. De kranten gaven terzake trouwens belangrijke informatie. Zo zegt de directeur van het Antwerpse slachthuis in de Gazet van Antwerpen: "Normaal slacht een erkende slachter het dier, maar tijdens het offerfeest mag de stamvader van de familie deze taak op zich nemen." Graag verneem ik of het inderdaad zo is dat hobby-slachters toegelaten worden tot het slachthuis om daar onverdoofde slachtingen uit te voeren. Ook in de kranten van de Standaardgroep werd verwezen naar een eigenaardigheid waar bijvoorbeeld in Schaarbeek werd aangekondigd dat thuis slachten verboden is en anderzijds de locatie werd meegedeeld van de containers waar het slachtafval (uiteraard afkomstig van het sluikslachten) kon worden gedeponeerd. Meent de minister niet dat hiermee een loopje werd genomen met elke bedoeling van de wetgever?

 


De VLD reageerde vrij verdeeld op onze enquête en we vinden het wat jammer dat vaak gebruik werd gemaakt van type-alinea's die vooraf in de computer waren ingevoerd. Echt persoonlijke antwoorden hebben we te weinig ontvangen. Positief is dan weer dat bijna 60% van de aangeschreven mandatarissen hebben gereageerd. 

Als algemene inleiding lazen we vaak

Juridisch wordt inderdaad een onderscheid gemaakt tussen de "gewone" slachtingen waarbij een verdoving wordt voorgeschreven en de rituele slachting die uitdrukkelijk van deze vereiste wordt vrijgesteld, zowel in het KB van 1929 als in de wet op de dierenbescherming van 1986. Uw bezwaar zou dan opgeheven worden, indien de verplichte voorafgaande verdoving zou worden veralgemeend en de uitzondering voor rituele slachtingen zou worden geschrapt. Cruciaal bij het maken van een keuze in dit verband is de vraag of een dier lijdt bij de huidige wijze van ritueel slachten. Fysiek blijkbaar niet, hoewel uiteraard moeilijk proefondervindelijk kan worden gesproken! De essentie herleidt zich dus tot de vraag of het geestelijk lijden (angst, stress) van het dier de voorverdoving en dus de beperking van de geloofsvrijheid rechtvaardigt.

Na deze inleiding ging het twee kanten uit:


Negatief


Bij een schaap beperkt het bewustzijn na de halssnede zich echter tot maximaal 7 seconden. Het veralgemenen van voorafgaande verdoving zou daarenboven de essentie van het ritueel slachten raken: de bedoeling is immers dat het dier volledig leegbloedt zonder dat er nog bloed in het karkas achterblijft, wat het dier voor zowel Joodse als Islamitische geloofsgroepen ongeschikt voor consumptie zou maken. Het langer blijven pompen van het hart is hierbij uiteraard essentieel, iets wat bij voorverdoving problemen oplevert en een bloedstremmende werking kan veroorzaken. Het veralgemenen van de voorverdoving bij rituele slachtingen lijkt mij, onder dergelijke voorwaarden, een te grote aantasting van de grondwettelijk gegarandeerde geloofsvrijheid en zal het ritueel slachten alleen maar weer in de illegaliteit duwen met alle daaruit voortvloeiende gevolgen. Het spreekt vanzelf dat de verplichting om rituele slachtingen in een erkend slachthuis te laten uitvoeren, onverkort gehandhaafd blijft.

Sonja Van Lindt, Merchtem - Patrick Dewael, Tongeren - Jaak Gabriels, Bree - Willy Taelman, Grobbendonk - Patricia Ceysens, Leuven - Yolande Avontroodt, ‘s-Gravenwezel - Francis Vermeiren, Zaventem - Herman De Croo, Brakel - Hugo Coveliers, Antwerpen - Dirk Van Mechelen, Kapellen - Ward Beysen, Wilrijk - Jul Van Aperen, Wuustwezel - Leo Goovaerts, Brussel

Hierbij dient aangestipt dat Volksvertegenwoordiger Van Aperen beklemtoont dat de omstandigheden waarin het ritueel wordt uitgevoerd eventueel voor bijsturing in aanmerking komen: "Zo zouden de toegelaten locatie, de gebruikte instrumenten en de bekwaamheidsvereisten voor de offeraar mogelijk in overleg met de betrokkenen strikter kunnen worden omschreven, teneinde het lijden van het dier zoveel mogelijk te beperken."


Positief

Ik ben echter van mening dat de vrijheid van godsdienst geen enkel mogelijk lijden rechtvaardigt en dat er dus ook geen alibi is om de doodstrijd van een dier te verlengen. Ik kan daarom uw initiatief steunen om de voorverdoving te veralgemenen.


Tony Smets, Diest - Geert Versnick, Gent - Freddy Feytons, Hoepertingen - Fons Vergote, Ardooie - Guy Verhofstadt, Mariakerke

Ik ben het met u eens dat godsdienstvrijheid niet kan impliceren dat omwille van religieuze motieven daden worden gesteld die de wet als een misdrijf bestempelt en/of leed zouden berokkenen aan een mens of een dier. De gewraakte slachtingen kaderen binnen de belevingssfeer van de islamitische godsdienst. Ik verwijs daarom naar een veelzeggende passus in de VLD-beginselverklaring: De enige weg die een liberale, democratische en pluralistische partij (...) mag bewandelen is er één waarbij wij respect opbrengen voor de waardigheid, de eigenheid en culturele en historische achtergrond van de migranten, tenzij zij in strijd zijn met de democratische en humanistische verworvenheden van onze westerse beschaving. Het slachten van dieren kan niet worden verboden, maar dit doen op rituele wijze, waarbij het dier tergend traag en onverdoofd doodbloedt, louter omwille van religieuze motieven, acht ik in strijd met de humanistische verworvenheden, waarbij wij empathisch streven naar een zo groot mogelijk respect voor dieren.

Ignace Van Belle, Zomergem

Ik kan u melden dat ik het onverdoofd ritueel slachten van dieren niet kan goedkeuren. Ik zal dan ook niet nalaten deze zaak te verdedigen.

Didier Ramoudt, Oostende

Ik deel u ronduit mee dat ik tegen praktijken ben welke leed berokkenen aan een dier, zij het ook wegens godsdienstige overtuiging. Ik ben dus tegenstander van ritueel slachten van offerdieren.

Pierre Lano, Harelbeke

Akkoord met uw standpunt!

Jef Valkeniers, Schepdaal - Roland Deswaene, Lochristi

Vanuit mijn bekommernis voor het welzijn van mens en dier kan ik uw zienswijze, namelijk dat omwille van religieuze motieven geen daden mogen worden geduld die de wet, los van godsdienstige overwegingen, verbiedt en bestraft en die leed berokkenen aan een mens of een dier, volledig bijtreden.

Marilou Vanden Poel - Welkenhuysen, Zonhoven


Ook ik ben tegen het onverdoofd slachten van dieren; of het nu gaat om rituele slachtingen van offerdieren of consumptiedieren, mijn mening is dat deze zouden moeten worden verdoofd.

Arnold Van Aperen, Meer


Hoewel ik de vrijheid van godsdienst of van filosofische overtuiging ten volle steun, lijkt mij elk nodeloos leed voor een levend wezen, of het nu gaat om een mens, dan wel een dier, uit den boze. De tijd van de zoenoffers lijkt mij reeds lang voorbij.

Marc Verwilghen, Dendermonde

We dienen ons te hoeden voor het in de illegaliteit duwen van rituele slachtingen, wat deze oncontroleerbaar maken en leidt tot eventuele gevaren voor de volksgezondheid en verdere maatschappelijke wrevel. Uit ethische overwegingen echter is het voor mij totaal onaanvaardbaar om uit godsdienstoverwegingen onnodig dierenleed te rechtvaardigen en kan ik uw standpunt inzake het verplicht toedienen van voorafgaandelijke verdoving bij rituele slachtingen steunen.


Filip Antheunis, Lokeren

 

VLD
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via de fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
57
34
00
23
14
03
05
12
ONZE
CONCLUSIE
De partij
toont interesse
en er is ook
bereidheid
om steun
te verlenen

 

Andere beschouwingen

Het komt mij voor dat mits een doorgevoerde dialoog, het mogelijk moet zijn voor een heel stuk tegemoet te komen aan de bezwaren die vooral bij de Joodse en Islamitische geloofsgroepen bestaan tegen een veralgemeende voorverdoving. Ik vermoed dat met de moderne technieken het ook mogelijk moet zijn het lijden van de dieren tot een absoluut minimum te beperken. In ieder geval ben ik de mening toegedaan dat rituele slachtingen, in welke vorm dan ook, enkel zouden mogen geschieden in erkende slachthuizen en dat men zeer streng zou moeten optreden tegen slachtingen in particuliere woningen, gewoon omdat zij indruisen tegen beginselen die duidelijk leven bij onze bevolking en in onze samenleving. De maatschappelijke en politieke uitdaging zal er in bestaan te verhinderen dat diegenen die totale onverdraagzaamheid prediken de kans krijgen nog meer onverdraagzaamheid te scheppen.


Willy Cortois, Vilvoorde

De vraagt is of een dier bij een dergelijke slachtwijze lijdt. Of er lijden is dat door voorverdoving kan vermeden worden, maar dat door de religieuze wortels van de rituele slachting blijkbaar momenteel onvermijdbaar is. Dit zorgt voor een patstelling. Kan men bijgevolg de prioriteit leggen bij de religieuze vrijheid of bij de beperking van elk mogelijk lijden door een slachtwijze? Persoonlijk ben ik van mening dat de vrijheid van godsdienst gerespecteerd dient te worden op voorwaarde dat bij de slachting alle wettelijke en humane voorwaarden gerespecteerd worden. Dit betekent concreet dat alle rituele slachtingen in erkende slachthuizen dienen plaats te vinden, waar door de waarborg van een praktisch onbestaand fysisch lijden en een minimaal geestelijk lijden rituele slachting zonder voorverdoving kan toegelaten worden. Indien dit niet kan, meen ik dat de vraag voor veralgemening van verplichte voorverdoving aangewezen is. Samenvattend kan u stellen dat ik uw bezwaren tegen het onverdoofd ritueel slachten m.b.t. vermijdbaar dierlijk lijden onderschrijf, maar dat ik tevens de religieuze betekenis van de rituele slachting niet naast mij wil neerleggen.


Jacques Devolder, Brugge

Ik kan begrijpen dat sommige mensen zich door hun godsdienst laten leiden en overgaan tot slachting van dieren zonder dat deze verdoofd worden. Uit de bijbel blijkt dat een dergelijk gebruik wordt opgelegd. Het letterlijk opnemen van teksten brengt derhalve archaïsche handelwijzen tot stand die bij een moderne, vrije mens ondenkbaar zijn. Tevens wil ik er u op wijzen dat het wettelijk verbieden van deze slachtingen wel eens aanleiding zou kunnen geven tot een koppig doorzetten van de praktijken. Ik pleit derhalve voor een beschavende tussenkomst ten opzichte van deze medemensen, liever dan repressief op te treden. Dit betekent echter niet dat ik deze rituele slachtingen wil goedpraten.

Julien Demeulenaere, Oudenburg

Volledigheidshalve vermelden we nog dat we een antwoord ontvingen van vier politici die zich niet uitspraken over het geschetste probleem:


Ik verkies een gezamenlijk standpunt in te nemen met mijn collega’s binnen de Fractie.

Stef Goris, Linter


De problematiek wordt behandeld in het Federale Parlement.

André Denijs, Zulte

Ik zal niet nalaten om bij de fractie te pleiten voor aandacht voor uw probleem en om een voorstel tot oplossing ervan te stellen aan de betrokken ministers.


Marleen Vanderpoorten, Lier

Ik wens toe te treden tot de Vlaamse Vereniging voor Dierenbescherming.


Jozef Browaeys, Horebeke

 


De Volksunie was erg spaarzaam met applaus voor onze zienswijze. De meest beredeneerde reactie ontvingen we van Volksvertegenwoordiger Fons Borginon die ons de indruk gaf in opdracht van zijn toenmalig voorzitter Bert Anciaux een partijstandpunt te formuleren:


U heeft natuurlijk gelijk wanneer u stelt dat ritueel slachten ernstig dierenleed veroorzaakt. Datzelfde kan overigens gezegd worden van tal van andere - nochtans gangbare - praktijken zoals de gewone slacht voor vleesconsumptie, de jacht, dierenproeven, enz. De vraag is evenwel of uit de vaststelling dat er hier sprake is van reëel dierenleed, ook mag afgeleid worden dat een praktijk zoals het ritueel slachten zonder verdoving niet zou kunnen.

Onze partij en ikzelf behandelen deze problematiek binnen het kader van de bescherming van de rechten van de mens en de juridische interpretatie die daar thans volgens Europese Commissie / Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg aan gegeven wordt. De fout die u mijns inziens in uw redenering maakt, is dierenrechten op dezelfde hoogte te plaatsen als mensenrechten. Hoezeer ik er persoonlijk ook van overtuigd ben dat dierenleed zo veel als mogelijk moet vermeden worden, vind ik het toch een zeer gevaarlijke denkpiste te doen alsof mensenrechten relatief en door de wet aanpasbaar zijn. Neen, mensenrechten zijn in essentie absolute rechten die enkel kunnen beperkt worden wanneer er sprake is van de mensenrechten van anderen. Daarom ook gaat uw vergelijking met de problematiek van het mensenoffer of de besnijdenis geenszins op.

Concreet is de rituele slachting zonder verdoving een praktijk die voor een bepaalde godsdienst als een onderdeel van hun religie wordt aangezien. Wanneer wij als wetgever de uitzondering die de huidige wet voorziet voor o.m. de Joodse bevolking zouden schrappen, dan zouden wij in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens handelen. Wij hebben immers (zelfs louter juridisch bekeken) niet het recht te oordelen of de rituele slachtingen zonder verdoving tot het Joodse geloof behoren. Het is aan de Joden zelf daarover te oordelen. Ook het feit dat sommige Joden of Islamieten vinden dat het wel degelijk kan om mits verdoving ritueel te slachten, doet geen afbreuk aan het recht van de anderen dit niet toe te staan. De godsdienstvrijheid heeft immers een individueel karakter. En dat ben ik niet die dat zegt, maar dat blijkt uit talloze uitspraken van nationale en internationale rechtscolleges.


In de Kamer heeft onze fractie destijds wel voor de in overwegingneming van het bewuste wetsvoorstel gestemd. Maar dit om heel andere redenen. Wij zijn immers van mening dat in een democratie alles moet kunnen besproken worden. In bijlage vindt U mijn tussenkomst in het toenmalige debat. Eventueel kan u ook nog verdere informatie hierover vinden in een artikel dat ik enkele jaren geleden schreef en waarvan ik u hier de referentie geef: BORGINON, A. en DE POOTER, P., De religieuze vrijheden in een multiculturele samenleving, in VELAERS, J. (ed.) Recht en verdraagzaamheid in de multiculturele samenleving, Antwerpen, Maklu Uitgevers, 1993, 66-96.

De oplossing voor de materie ligt mijns inziens in het langzaam, maar zeker evolueren van de geesten. Samen met U hoop ik dat de religieuze gezagsdragers van de betrokken godsdiensten zullen toestaan dat er in de toekomst op een meer beschaafde manier geslacht wordt.

Omtrent de in overwegingneming van het wetsvoorstel Annemans inzake de rituele slachtingen


Mijnheer de Voorzitter,
Waarde collega's,

De discussie die hier reeds voor het Kerstreces is ontstaan omtrent het al dan niet in overweging nemen van het wetsvoorstel van collega Annemans dat de bepaling uit artikel 16 van de wet op de dierenbescherming omtrent de rituele slachtingen wil schrappen willen we als VU niet uit de weg gaan.

De vraag of de inhoud van het voorstel het overnemen is van een tekst van Hitler is mijns inziens enkel relevant voor het interpreteren van de geestesgesteldheid van de indieners van het voorstel. Als je echter de stelling zou gaan aanhangen dat eender welke wettekst die ooit door eender welke verschrikkelijke dictator ( Hitler, Stalin, Pol Pot, Mussolini, .... ) gestemd is geweest per definitie onbespreekbaar wordt in een democratie, dan gaat men te ver. De in overwegingneming is in onze politieke traditie niet het moment waarop over de merites van het voorstel wordt gediscussieerd.

Dit gezegd zijnde, wil ik toch klaar en duidelijk stellen dat er ons inziens geen reden is om de wet te wijzigen. Het probleem van rituele slachtingen betreft het conflict tussen godsdienstvrijheid en een bepaald in het Westen aanvaard cultureel patroon dat zegt dat dieren pijnloos moeten geslacht worden. Daarbij staat het als een paal boven water dat in ons bestel de godsdienstvrijheid primeert op zulk een vaag cultureel patroon. Zowel de grondwet als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens aanzien het recht zijn eredienst te belijden als een fundamenteel grondrecht. En het komt aan niemand toe te oordelen of de Islam rituele slachtingen als essentieel voor haar eredienst mag beschouwen. Het enige recht wat wij hebben is na te gaan of de reglementering van een bepaalde religieuze praktijk noodzakelijk is in een democratische samenleving in het belang van andere in het Europees verdrag erkende waarden als volksgezondheid en openbare veiligheid.

Welnu, onze huidige wetgeving heeft dit evenwicht op een bijna perfecte wijze tot stand gebracht. De vrijheid van de Islamieten om tot rituele slachtingen over te gaan wordt slechts gereglementeerd in het belang van de volksgezondheid. Slachtingen mogen immers slechts op erkende plaatsen gebeuren. Een perfecte wetgeving die misschien niet altijd perfect wordt toegepast. Maar die alleszins niet dient gewijzigd te worden op de wijze zoals voorgesteld door collega Annemans. Kortom, wij zullen de in overwegingneming steunen vanuit ons principe dat alles moet kunnen besproken worden in een democratische samenleving. En zeker wanneer een onzinnig voorstel ons als parlement nog eens de gelegenheid geeft om klaar en duidelijk te stellen waarom de huidige wetgeving superieur is aan het voorstel. Erover durven spreken is alleszins naar de bevolking toe een betere vorm van pedagogie om deze wetgeving meer aanvaard te maken.

 

VOLKSUNIE
Gecontacteerd
Persoonlijk antwoord
Antwoord via de fractie
Geen antwoord
Positief antwoord
Voorstel dialoog
Ontwijkend
Afwijzend antwoord
16
09
00
07
02
01
04
02
ONZE
CONCLUSIE
Weinig
steun
voor
onze
zienswijze

 

In een navolgend schrijven gaf de heer Borginon ons nog de volgende verduidelijking bij wat voorafgaat:

Uw suggestie dat het "niet strafbaar stellen van een handeling omdat ze vanuit een religieuze achtergrond gebeurd is" gevaarlijk zou zijn omwille van de mensonterende praktijken van sekten, raakt mijns inziens kant noch wal. Vanzelfsprekend is dit niet hetzelfde als een rituele slachting van dieren: in het geval van bijvoorbeeld kindermishandeling door sekten staat het mensenrecht "godsdienstvrijheid" van de ene tegenover het mensenrecht "fysieke integriteit" van de andere. Vanzelfsprekend is het in deze afweging de fysieke integriteit van de kinderen die het wint. Bij rituele slachting van dieren staan mensenrechten tegenover dierenrechten die van een andere orde zijn. U stelt gewoon dieren gelijk met mensen, wat volkomen haaks staat op alles wat er inzake mensenrechten in heel Europa gepubliceerd wordt. Het is natuurlijk uw recht die stelling te verdedigen, maar ze gaat m.i. erg ver: geen vlees meer eten, geen vlees of eieren meer consumeren, geen huisdieren domesticeren (dieren hebben dan immers het recht in hun natuurlijke omgeving te wonen), geen wol meer scheren… Misschien een nobel streefdoel, maar volkomen irrealistisch. Ik geloof niet dat fundamentalistische uitgangspunten, zoals de gelijkstelling van mensen- en dierenrechten er één is, het lot van de dieren zullen helpen verbeteren.

POSITIEF

Ik ben heel formeel. Barbaarse handelwijzen lijken nooit en vanuit geen enkele overweging toelaatbaar. Laat dit dus, wat mij betreft, heel duidelijk zijn.

Christiaan Vandenbroeke, Waregem

Graag onderschrijf ik uw stelling: nodeloos leed voor mens of dier kan door niets worden verantwoord. De vraag tot verdoving bij rituele slachtingen is dan ook zonder meer gewettigd.

Jan Loones, Oostduinkerke

ANDERE REACTIES

Dierenleed moet zo goed als mogelijk voorkomen worden. Anderzijds moeten wij vaststellen dat dit niet absoluut kan gesteld worden. Mensen zijn nu eenmaal meestal vleeseters wat met zich meebrengt dat dieren daartoe worden gekweekt en geslacht, hoewel dit bij voorkeur op een pijnloze manier dient te gebeuren. Ook een gereglementeerde jacht bijvoorbeeld is nodig om bepaalde evenwichten in de natuur te bewaren. Een vaak eeuwenoude traditie zoals rituele slachtingen van offerdieren kan moeilijk van vandaag op morgen bij wet verboden worden. Ik meen dan ook dat verder werken aan een mentaliteitswijziging de voorkeur verdient.


Annemie Van de Casteele, Affligem

Het lijkt mij billijk dat een erkende godsdienst het recht heeft op een uitzondering, mits deze niet in strijd is met de fundamentele grondrechten of de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De bescherming van dieren tegen een pijnlijke en langdurige doodstrijd is terecht. Maar een rituele slachting kan aan deze definitie onttrokken worden, indien een erkende godsdienst een onverdoofde doding door bloeding voorschrijft als offering. Het is nog maar de vraag of deze slachting als een ongeoorloofde mishandeling moet worden beschouwd. Straatpaardenkoersen, stierengevechten, hanengevechten e.d. zijn dit duidelijk wel. De rituele slachting van bijvoorbeeld een geit als offer aan een godheid binnen het kader van een eredienst, lijkt mij een verantwoorde uitzondering omdat in dit geval geen sprake is van de bedoeling te mishandelen en omdat het recht op een godsdienstig ritueel een hoger recht (grondrecht) is dan een wet op dierenbescherming. Om die redenen kan ik tot mijn spijt uw standpunt niet onderschrijven. Indien een eredienst een grondrecht zou overtreden, moet de erkenning ervan geweigerd of ingetrokken worden. Maar dat is hier niet het geval. Toch respect en waardering voor uw werk.

Herman Lauwers, Brasschaat


In eerste instantie zou ik geneigd zijn om ook geen onderscheid te maken voor religieuze motieven, doch ik stel me wel de vraag wat met "verdoofd" bedoeld wordt. Is dit een inspuiting? Zijn dit electro-shocks? Ook religieuze slachtingen thuis of privé keur ik bij deze af. Alle slachtingen moeten mijns inziens gebeuren op daartoe bestemde plaatsen, zoals slachthuizen. Tot slot stel ik me wel de vraag of het verdoven op zich steeds pijnloos gebeurt.

Kris Van Dijck, Dessel

Ik ontving goed uw schrijven en kom, na onderzoek van dit dossier, op de zaak terug.

Geert Bourgeois, Izegem

Met aandacht namen we kennis van uw beschouwingen omtrent de rituele slachting van dieren, alsook van het artikel dat hierover verscheen in het tijdschrift Protego.


Bert Anciaux, Brussel

Ik heb de bemerkingen, beschouwingen en stellingen van de Vlaamse Vereniging voor Dierenbescherming aandachtig doorgenomen en bewaar deze in het achterhoofd als een belangrijk element in de discussie.

Johan Sauwens, Bilzen

 

Dankbrief

De strijd tegen het onverdoofd ritueel slachten zal vermoedelijk nog veel jaren duren. De Vlaamse Vereniging voor Dierenbescherming zal geen kans onbenut laten om het dossier steeds weer op tafel te gooien tot het einddoel bereikt wordt. Als je onze zienswijze deelt, zend dan een aanmoedigingsbrief aan de politici die begrip voor ons standpunt betonen. Een model van zo'n brief vind je hieronder en ook de adressen van de politici tref je op deze pagina aan.

Als lid van de Vlaamse Vereniging voor Dierenbescherming hecht ik eraan u oprecht te danken voor de morele steun die u mijn organisatie heeft verleend door haar zienswijze te onderschrijven dat op grond van de vrijheid van godsdienst geen nodeloos leed mag worden berokkend aan een dier.
Ik hoop dat u ook in de toekomst, met respect voor de betrokken religies, steun zal willen verlenen aan aanvullende initiatieven die er uiteindelijk moeten toe leiden dat joden en moslims hun offerdieren verdoven vooraleer er geslacht wordt.
Graag vernam ik of de Vlaamse Vereniging voor Dierenbescherming hiervoor nogmaals op uw sympathie en uw zeer gewaardeerde steun een beroep zal mogen doen.
Ik dank u alvast voor de aandacht die u aan mijn schrijven zal willen besteden.

Freddy Feytons Bilterweg 20 3840 Borgloon
Gisèle Gardeyn - Debever Grootveldstraat 7 8740 Pittem - Egem
Luc Goutry Sparrestraat 86 8310 Assebroek
Pieter Huybrechts Nieuwbaan 42 2288 Bouwel
Bart Laeremans Achterstraat 8 1851 Humbeek
Frans Lozie Vuurkruisenlaan 53 8310 Sint-Kruis
Frans Lozie Vuurkruisenlaan 53 8310 Sint-Kruis
Felix Strackx Felix Aertgeertsstraat 51 3128 Baal
Francis Van den Eynde Fratersplein 3 9000 Gent
Daniel Vanpoucke Tieltstraat 104 8760 Meulebeke
Erik Matthijs Koning Albertstraat 15 9900 Eeklo
René Swinnen Steenweg 7 3440 Zoutleeuw
Fons Vergote Wilgenlaan 10 8850 Ardooie
M. Welkenhuysen Lazarijstraat 2 A 3520 Zonhoven
Marc Olivier Roggelaan 63 8500 Kortrijk
Paul Tant Boekweitstraat 2 9770 Kruishoutem
Jan Penris Klapdorp 13 2000 Antwerpen
Guy Verhofstadt Rodonkstraat 44 9030 Mariakerke
Hugo Van Dienderen Huis Parlementsleden 2141 1008 Brussel
Jozef Tavernier Keltenlaan 8 9880 Aalter
Wim Verreycken Spillemansstraat 66 2140 Borgerhout
Joris Van Hauthem Schapenstraat 106 B 1750 Lennik
Roeland Raes Casier de ter Bekenlaan 2 9030 Mariakerke
M. Vandenbussche Predikboomstraat 20 8650 Klerken
Johan Van Hecke Hettingen 3 A 9860 Scheldewindeke
Geert Versnick Groot-Brittanniëln 28 9000 Gent
Pierre Lano Brouwerijstraat 10 8530 Harelbeke
Marc Verwilghen Dosfelstraat 65 9200 Dendermonde
Didier Ramoudt E. Vlietinckstraat 22 8400 Oostende
Jef Valkeniers Ninoofsesteenweg 792 1703 Schepdaal - Dilbeek
L Van Nieuwenhuysen Jeugdlaan 51 2890 Sint-Amands
Jan Loones Engelandstraat 2 8670 Oostduinkerke
Tony Smets Eduard Robeynslaan 31 3290 Diest
Arnold Van Aperen Meerleseweg 2 2321 Hoogstraten
Arnold Van Aperen Meerleseweg 2 2321 Hoogstraten
Christ. Vandenbroeke Ruitersdreef 13 8790 Waregem
Joos Wauters Molenstraat 56 2870 Puurs
Ignace Lowie Karmelietenstraat 49 2600 Berchem
Xavier Buisseret Van Maerlantstraat 14 2060 Antwerpen
Paul Staes Grote Singel 11 2900 Schoten
Ignace Van Belle Markt 15 9930 Zomergem
Filip Anthuenis Zand 18 9160 Lokeren
Isidoor Buelens Buizegemlei 148 2650 Edegem
Lode Vanoost Gehuchtstraat 37 1640 Sint-Genes.-Rode
Hubert Brouns Weertersteenweg 170 3640 Kinrooi
Jan Caubergs Schomstraat 103 3582 Beringen
Hans Bonte Mechelsestraat 8 1800 Vilvoorde
Fred Dielens Veldstraat 24 1742 Ternat
Roland Deswaene Gloxinialaan 2 9080 Lochristi
Frank Creyelman Kerkstraat 10 2812 Muizen
Gerolf Annemans Kapelsesteenweg 238 2930 Brasschaat
Filip Dewinter Klaverveldenlaan 1 2180 Ekeren
Filip De Man Lindenlaan 175 1800 Vilvoorde
Wilfried Aers Grensstraat 10 9840 De Pinte
Jurgen Ceder Populierenlaan 25 1700 Dilbeek